Σκοπός της διατριβής είναι η μελέτη των οικονομικών ανισοτήτων και της ευημερίας στην Ελλάδα κατά την εικοσαετία 1974-1994 χρησιμοποιώντας τα πρωτογενή στοιχεία καταναλωτικών δαπανών και εισοδημάτων των Ερευνών Οικογενειακών Προϋπολογισμών (1974, 1981/82, 1987/88 και 1993/94), καθώς και στις χώρες της ΕΕ χρησιμοποιώντας τα πρωτογενή στοιχεία των χρηματικών εισοδημάτων του Ευρωπαϊκού Πάνελ Νοικοκυριών για το 1995. Στα πλαίσια της διατριβής εξετάζεται επίσης η αναδιανεμητική επίδραση διαφόρων οικονομικών πολιτικών (φορολογικής, κοινωνικής, εκπαιδευτικής, περιφερειακής, κλπ) και διατυπώνονται αντίστοιχες προτάσεις πολιτικής.

Τα συμπεράσματα που προκύπτουν είναι ενδιαφέροντα. Πρώτον, η συνολική ανισότητα προκύπτει κυρίως από διαφορές “εντός” των διαφόρων κονωνικο-οικονομικών ομάδων και όχι από διαφορές “μεταξύ” των ομάδων αυτών. Δεύτερον, οι εκπαιδευτικές ανισότητες φαίνεται να είναι στενά συνδεδεμένες με τις οικονομικές ανισότητες. Τρίτον, τα εισοδήματα από αυτο-απασχόληση και κεφάλαιο έχουν θετική ελαστικότητα ως προς την ανισότητα αντίθετα από τις συντάξεις, τα γεωργικά εισοδήματα και τις μεταβιβάσεις, ενώ ασαφές είναι το αποτέλεσμα για τους μισθούς και ημερομίσθια. Τέταρτον, αντίστροφα προοδευτική η αναδιανεμητική επίδραση των φόρων στα είδη διατροφής, στα οινοπνευματώδη ποτά-καπνό και στη στέγαση, αντίθετα από όλες τις άλλες κατηγορίες δαπανών. Πέμπτον, οι οικονομικές ανισότητες στην Ελλάδα είναι υψηλές σε σχέση με όλες τις άλλες χώρες της ΕΕ (με εξαίρεση την Πορτογαλία). Οι ανισότητες στην Ελλάδα μειώθηκαν θεαματικά στην περίοδο 1974-82 και παρέμειναν σταθερές στην περίοδο 1982-94. Σημαντική αύξηση της ανισότητας παρατηρείται στις περισσότερες χώρες του ΟΟΣΑ κατά την τελευταία εικοσαετία και κυρίως μετά τα μέσα της δεκαετίας του 1980. Τέλος, μικρότερος φαίνεται να είναι ο αναδιανεμητικός ρόλος του συνόλου των κοινωνικών παροχών στην Ελλάδα σε σχέση με τις άλλες χώρες της ΕΕ. Το αποτέλεσμα αυτό προκύπτει λόγω του περιορισμένου αναδιανεμητικού ρόλου των λοιπών κοινωνικών παροχών (επιδόματα ασθενείας και ανεργίας, .οικογενειακά επιδόματα, κ.λπ.) και παρά το σχετικά υψηλότερο αναδιανεμητικό αποτέλεσμα των συντάξεων.

This study examines the level, structure and changes of inequality and welfare in Greece using the micro-data of the Household Budget Survey for the period 1974-94, as well as in EU countries using micro-data of the European Community Household Panel for 1995. The distributions of current consumption expenditure and current income and the estimated distribution of permanent income approximate the distribution of economic welfare.

Although in several instances the differences in the mean consumption expenditures, incomes and “permanent incomes” of the population subgroups are considerable, the results of the decomposition analysis show that the bulk of inequality - over 83% - is due to differences within the population groups rather than to disparities between the groups. An important exception to this pattern emerges when the population is grouped according to the educational level of the household head. The results of the decomposition of income inequality by factor component suggest that wages and salaries, capital and, particularly, incomes from self-employment outside agriculture have an inequality-enhancing effect. On the contrary, inequality-increasing effect have agricultural incomes, pensions and transfers (private and public). The marginal impact of an increase in the incomes of the spouses is, whereas the opposite is true for the incomes of the heads and other household members. For the period 1974-94 very substantial and statistically significant decline in aggregate inequality occurred. Almost all the decline took place in the first sub-period 1974-82. Greece seems to belong to the high-inequality club of EU countries

THEO PAGE